RAMAZAN AYINDA YAPILAMASI GEREKEN DUALAR
Allah Rasulu (s.a.s) hayatımızın her adımını planlamış, Kur’an’ın yaşayış biçimi olarak ortaya koyduğu sünnetiyle bize örnek olmuştur. Allah(cc) Onun(s.a.s) örnekliğinden razıdır. İşte kendisinden razı olunmuş Rasulullah (s.a.s) Ramazana girerken ve o ayın her gününde yapmış olduğu bazı dualar bulunmaktadır. Şimdi onları teker teker zikredelim.
Ramazana girmeden önce Rasulullah (s.a.s) şu duayı yapmıştır:
، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ(ص) إِذَا دَخَلَ رَجَبٌ، قَالَ " اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي رَجَبٍ وَشَعْبَانَ، وَبَارِكْ لَنَا فِي رَمَضَانَ
“…Enes b. Malik’den; dedi ki: Nebi (s.a.s) Receb (ayına) girdiği zaman dedi ki: “Allah’ım bize Receb’i ve Şaban’ı bereketli kıl ve Ramazan’ı da berekli kıl…” (Ahmed b. Hanbel Musned (4/ 180) Hdsno: 2346 Şuayb Arnavut hadis için: İsnadı zayıftır. demektedir. & Bezzar Musned (13/117) Hdsno: 6496 إِذَا دَخَلَ رَجَبٌ قَالَ: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي رَجَبٍ وَشَعْبَانَ، وَبَلِّغْنَا رَمَضَانَ= Receb’e girdiği zaman dedi ki: “ Allahım Receb’i ve Şaban’ı bize bereketli kıl ve bizi Ramazan’a ulaştır.” & Heysemi, Keşfu’l-Estar (1/294-5) K. Salat Bab.- Hdsno: 616 & Taberani Mucemu’l-Evsat (4/558) Hdsno: 3951 6 Taberani Kitabu’d-Dua (sf/284) Bab: 137 Hdsno:911 & İbn Sunni Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (2/746) Bab: 306 Hdsno:660 & İmam Beyhaki Fadailu’l-Evkat (Vakitlerin Fazileti) (4/483) Hdsno: 14 Ocak y. & Beyhaki Şuabu’l-İman (5/348-9) Hdsno: 3534 & Suneni İsfahani (2/315) K. Ezkar bab:- Hdsno: 2718) & Heysemi Takribu’l-Buğye bi Tertibi ehadisi’l-Hilye (10/100) K. Oruç bab:- hdsno: 1467 Ocak y. & İmam Nevevi Kitabu’l-Ezkar (sf/282) Bab: 147 hdsno: 506 & İmam Suyuti Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (sf/ 310) Bab: 404 Hdsno: 659 & İbni Ebi’d-Dunya Fadailu Şehru Ramadan (3/ 683) Hdsno: 1)
Ramazan ayının hilalini gördüğünde şöyle dua edilir:
عَنْ أَبِيهِ، عَنْ طَلْحَةَ رَضِيَ اللهِ عَنْهُمَا، قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ(ص) إِذَا رَأَى الْهِلَالَ، قَالَ: " اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَيْنَا بِالْأَمْنِ وَالْإِيمَانِ، وَالسَّلَامَةِ وَالْإِسْلَامِ، رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ "
“…Talha (r.a)’dan dedi ki: Nebi (s.a.s) hilali gördüğü zaman dedi ki: “ Allah’ım görünen hilali bizim üzerimize güven, iman, selamet ve İslam’la (doğur) (Ey Hilal!) Benim Rabbim ve Senin Rabin Allah’tır.” (Darimi Musned (2/1050) K. Savm Bab: 3 Hdsno: 1730 = Huseyin Selim esed hadis için: İsnadı Zayıftır. Zayıflığının sebebi Suleyman b. Sufyan dan dolayıdır. & Darimi Sunen (4/12) K. Savm Bab 3 Hdsno: 1695 & Tirmizi Sunen: (6/ 68) Ebvabu’d-Dua bab: 51 Hdsno: 3677 İmam hadis için: Hasen ğarib’tir. Demiştir. & Ahmed b. Hanbel Musned (3/17) Hdsno: 1397 Şuayb Arnavut hadis için: “ Şahidleriyle hasendir bu isnad zayıftır.”demiştir. & Taberani ed-Dua (sf/282) Hdsno: 903 & Abd b. Humeyd Musned (1/139) Hdsno: 103 Ebi Abdullah Mustafa b. Adevi hadis için: “ Zayıf “demiştir. & İbni Ebi Asım es-Sunne (1/269) Hdsno: 385= Şu lafızla:
أَنّ النَّبِيَّ (ص)كَانَ إِذَا رَأَى الْهِلالَ، قَالَ: " اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَيْنَا بِالأَمْنِ وَالإِيمَانِ، وَالسَّلامَةِ وَالإِسْلامِ، وَغَيْرَ ضَالِّينَ وَلا مُضِلِّينَ، رَبِّي وَرَبُّكَ اللَّهُ "
“Nebi (s.a.s) Hilali gördüğü zaman dedi ki: “Allahım onun (yani girilen ayın) hilalini üzerimize emniyet, iman, selamet, İslam üzere (doğur) delalete düşenlerden, dalalette olanlardan eyleme. (Ey doğan yeni ayın hilali) benim ve senin rabbin Allah’dır.” Elbani Kitabu’s-Sunne (sf/152) Hdsno: 376 Elbani hadis için: Hadis hasendir” dedi. & Ebi Yala el-Mavsili Musned (1/284) Hdsno:657-8 & Ebi Yala el-Mavsili Musned (3/25-6) hdsno: 661-2 & İbni Sunni Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (2/730-2) Bab: 399 hdsno:642 & Bezzar Musned(3/ 161-2) Hdsno: 947 & Beyhaki ed-Deavatu’l-Kebir (2/122-3) Bab: 85 hdsno: 518 & Beğavi Şerhu’s-Sunne (3/126-7) K. Ed-Deavat bab:- hdsno: 1329 & Nevevi el-Ezkar (sf/281) Bab: 8 hdsno: 502 & Futuhatu’r-Rabbani (4/329) & İmam Suyuti Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (sf/303-4) Bab: 397 hdsno: 641 & Diya el-Makdisi el-Ehadisu’l-Muhtara (3/22) hdsno: 820 & Hakim Mustedrek (10/228) K. Edeb bab: 3226 hdsno: 7837)
Bir başka rivayette de şöyle geçmektedir:
عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللهِ عَنْهُ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) إِذَا رَأَى الْهِلَالَ، قَالَ: " اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَيْنَا بِالْأَمْنِ وَالْإِيمَانِ، وَالسَّلَامَةِ وَالْإِسْلَامِ، وَالتَّوْفِيقِ لِمَا يُحِبُّ رَبُّنَا وَيَرْضَى، رَبُّنَا وَرَبُّكَ اللَّهُ "
“…İbn Ömer’den (r.a) dedi ki: Rasulullah (s.a.s) hilali gördüğünde dedi ki: “Allahu ekber! Allahım onu üzerimize, güven, iman, selamet, islamiyet ve Rabbimizin sevip razı olacağı şeylere muvafakiyetle birlikte doğur!(Ey hilal!) Bizim Rabbimiz de, senin Rabbin de Allah’tır.” (Darimi Sunen (4/129 K. Savm Bab: 3 hdsno: 1694 & Darimi Musned (2/ 1050) K. Savm Bab: 3 hdsno: 1729 Huseyin Selin esed hadis için: “İsnadı zayıftır.”demiştir. & İbni Hibban Sahih (3/ 171) K. Rikak Bab: 9 Hdsno: 888 Şuayb Arnavut hadis için: “ İsnadı Sahih li ğayrihidir….” Demiştir & İbni Hibban et-Taksim ve’l-Enva (7/ 421) Hdsno: 6711 & Elbani Sahihu Mevaridu’z-Zaman (2/431) K. Ezkar bab: 16 Hdsno: 2014 Elbani hadis için: et-tevfik cümlesi hariç hadis sahih li ğayrihidir. & Mevaridu’z-Zaman (7/408-9) K. Ezkar bab: 16 hdsno: 2374 Huseyin Selim Esed hadis için: İsnadı zayıftır…”demiştir. & Mevaridu’z-Zaman (2/562) K. Ezkar bab:- hdsno: 2374 ocak y. & Nevevi el-Ezkar (sf/2819 Hdsno: 503)
Başka bir rivayette de şöyledir:
عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) إِذَا رَأَى الْهِلَالَ، قَالَ: " اللَّهُ أَكْبَرُ، الْحَمْدُ لِلَّهِ، لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ هَذَا الشَّهْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ الْقَدَرِ، وَمِنْ سُوءِ الْحَشْرِ "
“..Ubade ibn Samit (r.a)’dan dedi ki: “Rasulullah (s.a.s) hilali gördüğü zaman dedi ki: “Allahu ekber! elhamdulillah (hamd Allah’adır.) La havle ve la kuvvete ille billah (Allah’dan başkasında güç kuvvet yoktur) Allahım bu ayın hayrını senden istiyorum. Kaderin kötüsünden ve dirilişin kötüsünden sana sığınırım!” (Ahmed b. Hanbel Musned (38/453) Hdsno: 22791 Şuayb Arnavut hadis için: İsnadı zayıftır” demiştir. & İbn Ebi Asım es-Sunne(1/275) Bab: 83 hdsno: 396 & Busuri İthafu’l-Hayre (8/390) K. Ezkar bab: 35 Hdsno: 8265)
Bu konuda Enes b. Malik ,Annemiz Aişe, Ali ibn Ebi Talib, Rafi b. Hadic, Abbad b. Cafer el-Mahzumi, Talha ez-Zeraki ve Budeyl b. Verkae (r.anhum)’dan da rivayetler gelmektedir. Hadislerin geliş yolları zayıf olmakla birlikte birbirlerini mana olarak desteklemektedirler.
Ramazan ayına girerken yapılacak dua:
عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) يُعَلِّمُنَا هَؤُلاءِ الْكَلِمَاتِ إِذَا جَاءَ رَمَضَانُ، أَنْ يَقُولَ أَحَدُنَا: " اللَّهُمَّ سَلِّمْنِي مِنْ رَمَضَانَ، وَسَلِّمْ رَمَضَانَ لِي، وَتَسَلَّمْهُ مِنِّي مُتَقَبَّلا "
“… Ubade b Samit (r.a) dan, dedi ki: Rasulullah (s.a.s) Ramazan ayı geldiğinde bizden birisinin şöyle demesi için şu kelimeleri öğretirdi: “ Allahım beni Ramazan’da sağ salim yap ve Ramazan’ı bana esenlik yap! Benden Kabul olmuş amellerle ondan çıkar.”(Taberani Kitabu’d-Dua (sf/284) Hdsno: 912 İsnadı zayıftır. & Musnedi Şaşi (3/183) Hdsno: 1271)
Başka bir rivayette:
: قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، لَمَّا حَضَرَ رَمَضَانُ، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَدْ حَضَرَ رَمَضَانُ، فَمَا أَقُولُ؟ قَالَ: " قُولِي: اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي "
“…Aişe (r.a) dedi ki: “ Ramazan geldiği zaman dedi ki: Ya Rasulallah! Ramazan geldi ne diyelim? Dedi ki: “Allah’ım! Şüphesiz sen Afuvv’sun af etmeyi seversin. Beni af et!” (Taberani Kitabu’d-Dua (sf/285) bab: 138 hdsno: 915 isnadı zayıftır. & Musnedi Şihab (2/336) Hdsno: 1476 İsnadı zayıftır.& Abdulğani el-Makdisi Fadailu Şehri Ramadan hdsno: 38 Cevamiul-Kelimde isnadının hasen olduğu söylenmiştir.)
Oruçlu olan kişinin her gününü hayır dua ile geçirmesi gereklidir. Çünkü oruçlu bulunduğu sürece yapacağı dualar geri çevrilmeyecektir. Bu konuda şu hadisi zikredelim:
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص): " ثَلاثَةٌ لا تُرَدُّ دَعُوَتُهُمُ: الصَّائِمُ حَتَّى يُفْطِرَ، وَالإِمَامُ الْعَادِلُ، وَدَعُوَةُ الْمَظْلُومِ
“…Ebu Hureyre’den dedi ki: Rasulullah (s.a.s) dedi ki: “Üç kişinin duası geri çevrilmez: İftar edinceye kadar oruçlu olan. Adil imam. Mazlumun duası.” (İbni Hibban Sahihi (8/214-5) K. Savm Bab:- hdsno: 3428 & et-Taksim ve’l-Enva (1/211) Hdsno: 158 = İbni Hibban (rh.a) kaidesi üzere sahihtir. & İmam Nevevi el-Ezkar (sf/283) Hdsno: 508 & İbni Mace(5/15) K. Siyam bab: 48 Hdsno: 1752 & Tirmizi Sunen (4/ 304-5) Sıfatu’l-Cenne bab: 2 hdsno: 2646 uzunca bir hadisin içerisinde & İbn Mubarek Kitabu’z-Zuhd (sf/ 346) Hdsno: 1075 isnadı hasendir. & Beğavi Şerhu’s-Sunne (3/ 163-4) K.Deavat bab:- hdsno:1389 İs(et-Tirmizi) dedi ki: bu hadis hasendir. & Beyhaki Şuabu’l-İman (5 /409-10) Hdsno: 7101 Daru Kutubu’l-İlmiyye bask. & Ebu Davud Tayalisi Musned(4/ 310) hdsno: 2707 Muhammed Abdulmuhsin et-turki hadis için: sahih demiştir.)
İftar ederken yapılacak dua:
: رَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقْبِضُ عَلَى لِحْيَتِهِ فَيَقْطَعُ مَا زَادَ عَلَى الْكَفِّ، وَقَالَ: " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) إِذَا أَفْطَرَ، قَالَ: ذَهَبَ الظَّمَأُ وَابْتَلَّتِ الْعُرُوقُ وَثَبَتَ الْأَجْرُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ "
“…İbni Ömer sakalını avuçlayıp artanını kestiğini gördüm ve dedi ki: “ Rasulullah (s.a.s) iftar ettiği zaman dedi ki: “ Susuzluk gitti, damarlar nemlendi, inşaallah ecir sabit oldu.” (Ebu Davud Sunen (97 201-2) K. Siyam Bab: 22 hdsno: 2357 İsnadı hasendir. & Hakim Mustedrek (3/106-7) K. Savm baba: 577 hdsno: 1576 & Nesai Sunenu’l-Kubra (1/516) K. Siyam bab: - hdsno: 3315 & Darekutni Sunen (2/146-7) K. Siyam Bab: 4 hdsno: 2256 & Beğavi Şerhu’s-Sunne (3/473-4) K. Siyam bab:- hdsno:1734 & İbn Sunni Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (2/ 545-6) Bab: 286 hdsno: 479 İsnadı hasendir. & Beyhaki Kitabu’d-Deavat (2/ 97) bab: 79 hdsno: 499)
Başka bir rivayette:
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، أَنّ النَّبِيَّ(ص) كَانَ إِذَا أَفْطَرَ، قَالَ: " بِسْمِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ، وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ، تَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ "
“…Enes b. Malik (r.a)’dan: Nebi (s.a.s) iftar ettiği zaman dedi ki: Allahın adıyla. Allahım senin için oruç tuttum ve senin verdiğin rızıkla iftar ettim. Benden kabul et. Şüphesiz ki sen işitensin, Alimsin.” (Taberani Kitabu’d-Dua (sf/ 286) Bab: 141 hdsno: 918 İsnadı şiddetli zayıftır.)
Bir başka rivayette:
، عَنْ مُعَاذٍ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) يَقُولُ إِذَا أَفْطَرَ: " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَعَانَنِي فَصُمْتُ، وَرَزَقَنِي فَأَفْطَرْتُ
“… Muaz (b. Cebel)’den dedi ki: Rasulullah (s.a.s) iftar ettiği zaman diyordu ki: “ Bana yardımıyla oruç tuttuğum ve bana verdiği rızıkla iftar ettiğim Allah’a hamd olsun.” (Beyhaki K. Deavatu’l-Kebir (2/ 99) bab: 79 hdsno: 501)
Başka bir rivayette:
، عَنْ أَبِي زُهْرَةَ، قَالَ: كَانَ النَّبِيُّ (ص) إذَا صَامَ، ثُمَّ أَفْطَرَ، قَالَ: " اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ، وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ
“…Ebu Hureyre’den dedi ki: “ Nebi (s.a.s) oruçlu olup sonra iftar ettiğinde dedi ki: “ Allah’ım senin için oruç tuttum ve senin rızkınla iftar ettim.” (İbni Ebi şeybe Musannef (2/ 511) K. Siyam Bab: 109 hdsno: 1 İsnadı zayıftır.)
Başka bir rivayette:
، عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ(ص) إِذَا فَطَرَ، قَالَ: " اللَّهُمَّ لَكَ صُمْنَا، وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْنَا، فَتَقَبَّلْهُ مِنَّا
“… Ali (r.a)’dan dedi ki: “Rasulullah (s.a.s) orucunu açacağı zaman dedi ki: “ Allahım senin için oruç tuttuk ve senin rızkınla orucumuzu açtık. Bizden onu kabul et.” (Musnedi İmam Zeyd (sf/ 183) K. Siyam bab:- hdsno: - isnadı muttasıl ricali sikattır.)
Başka bir rivayette:
، عَنْ مُعَاذِ بْنِ زُهْرَةَ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ النَّبِيَّ (ص) كَانَ إِذَا أَفْطَرَ، قَالَ: اللَّهُمَّ لَكَ صُمْتُ وَعَلَى رِزْقِكَ أَفْطَرْتُ "
“.. Muaz b. Zuhre’den; Ona ulaştığına göre Nebi (s.a.s) iftar ettiği zaman dedi ki: “ Allahım senin için oruç tuttumve senin rızkınla orucumu açtım.” (Ebu Davud Sunen (9/ 202) K. Siyam Bab:22 hdsno: 2358 hadis Maliki, Hanifi ve Hanbeli alimlerince hasendir. Şafiilerin usulune göre tabiinin irsalinden dolayı zayıftır. & Beyhaki K. Deavatu’l-Kebir (2/ 98) bab: 79 hdsno: 500 & Beyhaki Sunenu’l-Kubra (6/ 271) K. Siyam bab:- hdsno:8226 & Beyhaki Kulliyatı (4/ 578) Vakitların faziletleri bab:- hdsno: 143& Beğavi Şerhu’s-Sunne(3/ 474) K. Siyam bab:- hdsno: 1735 & Abdullah ibn Mubarek Kitabu’z-Zuhd (sf/446)hdsno: 1410 & Muhammed b. Fudayl ed-Dubbi Kitabu’d-Dua (sf/237) Hdsno: 66)
يَقُولُ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ، يَقُولُ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص): " إِنَّ لِلصَّائِمِ عِنْدَ فِطْرِهِ لَدَعْوَةً مَا تُرَدُّ "
“… Abdullah b Amr b. As’ı şöyle darken işittim: “ Rasulullah (s.a.s) dedi ki: “ Şüphesiz her oruç tutan için geri çevrilmeyen bir duası vardır.” (İbni Mace Sunen (5/ 17) K. Siyam bab:- 48 hdsno: 1753 isnadı hasen & Ebu Davud Tayalisi Musned (4/20) Hdsno: 2376 " لِلصَّائِمِ عِنْدَ إِفْطَارِهِ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ "، فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو، إِذَا أَفْطَرَ دَعَا أَهْلَهُ وَوَلَدَهُ وَدَعَا = Oruçlu için orucunu açtığın da icabet olunan bir duası vardır.” Abdullah b. Amr orucunu açtığında ehlini (yani hanımını) ve çocuklarını çağırır ve dua ederdi.” Abdulmuhsin et-Turki hadis için isnadı zayıf demiştir. & Metalibu Aliye (1/ 460) K. Savm Bab:- hdsno: 994 Busuri Taylasi’nin senedi hakkında bir yorum yapmamıştır. & Taberani Kitabu’d-Dua (sf/ 286) bab:142 & İbni Sunni Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (2/549) bab: 287 hdsno: 482 isnadı zayıftır.Cevamiul-Kelimde ise isnadının hasen olduğu ifade edilmiştir. & İbni Şahin Terğib fi Fadaili’l-Amel (sf/178-9) Bab: 18 hdsno: 140 Hadisin isnadı hasendir. & Busuri İthafu’l-Hayra (3/K. Siyam bab: 20 hdsno: 3076 Ebu Davud Tayalisi’den.)
سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يَقُولُ: سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ(ص) يَقُولُ: " إِنَّ لِلصَّائِمِ عِنْدَ فِطْرِهِ دَعْوَةً، اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِرَحْمَتِكَ الَّتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ أَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي ".
“… Muleyke’yi şöyle derken dinledim: Abdullah b. Amr b. As (r.a)’ı şöyle derken dinledim: Rasulullah (s.a.s)’ı şöyle derken dinledim: Şüphesiz oruç tutanın orucunu açerken yapacağı bir duası vardır: Allahumme inni eseluke bi rahmetikelleti vesiat kulle şeyin en tağfirali zunubi: Allahım senden her şeyi kuşatan rahmetin ile günahlarımı bağışlamanı dilerim.” (Hakim Mustedrek (3/ 106) K. Siyam bab:577 hdsno: 1575 isnadı şiddetrli zayıftır. & Beyhaki Kulliyatı (4/ 578) Hdsno: 142 & Busuri İthafu’l-Hayra (3/443) K. Siyam bab: 20 hdsno: 3077 İsnadı sahih demiştir. & Nevevi el-Ezkar (sf/284) hdsno: 513)
İftara davet edilen kişinin yapacağı dua:
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنّ النَّبِيَّ (ص) كَانَ إِذَا أَفْطَرَ عِنْدَ أُنَاسٍ، قَالَ: " أَفْطَرَ عِنْدَكُمْ الصَّائِمُونَ، وَأَكَلَ طَعَامَكُمْ الْأَبْرَارُ، وَتَنَزَّلَتْ عَلَيْكُمْ الْمَلَائِكَةُ "
“… Enes b. Malik’den; Nebi (s.a.s) insanların yanında orucunu açtığı zaman: “ Sizin yanınızda oruçlular orucunu açtı. Yemeğinizi iyiler yedi. Melekler üzerinize indi.” (Darimi Musned (2/1111) K. savm Bab: 51 hdsno: 1813 Huseyin Selim Esed hadis için: İsnadı sahih “ demiştir.& Ahmed b. Hanbel Musned (20/ 368) Hdsno: 13086 Şuayb Arnavut hadis için: Hadis sahihtir. Bu isnad da kopukluk olduğundan zayıftır.& Beyhaki Sunenu’l-Kubra (6/ 271) K. Siyam bab:- hdsno: 8227 Bu rivayette İnsanlar lafzı yerine “bir kavm” lafzı kullanılmıştır. & Ebu Ya’la el-Mavsili Musned (3/459) hdsno: 4305 sahih & Abd b Humeyd Musned (2/ 249) hdsno: 1232 Mustafa el-Adevi hadis için: Sahih li ğayrihi “ demiştir. & Taberani Mucemu’l-Evsat (1/ 208) Hdsno: 302 & Mucemu İbni Arabi (1/219) Hdsno: 390 & Taberani Kitabu’d-Dua (sf/ 288) Bab: 144 Hdsno: 925 İsnadı hasendir& İbni Sunni Amelu’l-yevme ve’l-Leyle (2/552-4) Bab: 288 hdsno:483)
Ramazan ayındaki Kadir gecesinde yapılması gereken dua:
عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَرَأَيْتَ إِنْ عَلِمْتُ أَيُّ لَيْلَةٍ لَيْلَةُ الْقَدْرِ مَا أَقُولُ فِيهَا؟ قَالَ: قُولِي: " اللَّهُمَّ إِنَّكَ عُفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي ".
“… Aişe’den dedi ki: dedim ki: Ya Rasulullah! Eğer kadir gecesinin hangi gece olduğunu bilirsem onda ne söyleyeyim? (Rasulullah)dedi ki. De ki: Allahım! Şüphesiz sen Afuvsun Kerimsin Affı seversin. Beni af et.” (Suneni Tirmizi (9/ 143) Ebvabu’d-Dua Bab: 89 hdsno: 3512 Bu hadis hasen sahihtir. &İbni Mace Sunen (10/32-3) K. Dua Bab: 5 hdsno: 3850 & Ahmed b. Hanbel Musned (42/236) hdsno: 25384 Şuayb Arnavut hadis için: “İsnadı sahihtir” demiştir. & Mustedrek (3/440) K. Dua bab: 779 hdsno: 1985 & Nesai Sunenu’l-Kubra (2/1190-5) K. en-Nuut bab:- Hdsno: 7665 sahih & İshak b. Rahuveyh Musned (3/ 748-9) Hdsno: 1361-2 & Musnedi Şihab (2/335) Hdsno: 1474-5-7-8 & Taberani Kitabu’d-Dua (sf/ 285) bab: 139 hdsno: 916 & İbni Sunni Amelu’l-Yevme ve’l-Leyle (2/881-2) bab: 436 hdsno: 769 İsnadı zayıftır. & Beyhaki Kitabu Deavatu’l-Kebir (1/ 323) bab: 26 hdsno: 234 & Beyhaki Kulliyatı (4/558) Vakitlerin faziletleri bab:- hdsno: 113)
Bayram gecesinde dua etmek:
عَنِ ابْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ: " خَمْسُ لَيَالٍ لا يُرَدُّ فِيهِنَّ الدُّعَاءُ: لَيْلَةُ الْجُمُعَةِ، وَأَوَّلُ لَيْلَةٍ مِنْ رَجَبٍ، وَلَيْلَةُ النِّصْفِ مِنْ شَعْبَانَ، وَلَيْلَتَا الْعِيدِ "
“..İbni Ömer bin Hattab dedi ki: “ Beş gece vardır ki onlarda dua geri çevrilmez. (bunlar) Cuma gecesi, Receb ayının ilk gecesi, Şaban’ın yarısındaki gece, ve iki bayram gecesi.”(Beyhaki Fadailu Evkat (Sf7 83) Bab: 14 hdsno: 178 & Beyhaki Şuabu’l-İman (5/288) Hdsno: 3440)
Ebu’d-Derda der ki: “Kim sevabını Allah’tan umarak iki bayram gecesini ihya ederse, kalplerin öldüğü gün onun kalbi ölmeyecektir.” Şafii der ki: “Bize ulaşan habere göre Ebu’d-Derda şöyle derdi: “Beş gece vardır ki bu gecelerde dualar kabul buyurulur….” devamını İbni Ömerin hadisinde olduğu gibi zikretmiştir.
Aynı isnad ile Şafii’nin bildirdiğine göre İbrahim b. Muhammed: “Medine ahalisinden ileri gelen yaşlıların bayram gecesi Allah Rasulunun (s.a.s) mescidinde toplanıp gecenin bir kısmını geçene kadar dua edip Allah’ı zikrettiklerini gördüm”demiştir.”(Beyhaki Kulliyatı (4/584) 150 ve 151. Ocak y. & Beyhaki Şuabu’l-İman (5/287) Hdsno: 3438=isnadı zayıf ve 3439)
Ramazan Bayramının arafesinde akşam, yatsı ,sabah namazından bayram namazına gidene kadar Teşrik tekbirlerini getirmek:
Bu konudaki delil Bakara suresi 185. Ayette geçen “Sizi doğru yola iletmesine karşılık Allah’ı büyük tanıyasınız ve şükredesiniz.” Allah’ın sözleridir. Kurban bayramında teşrik tekbirlerinin getirilmesinde Ümmet ittifak halindedir. Ramazan bayramında İmam Azam hariç İmam Malik, Şafii, Ebu Yusuf, Muhammed eş-Şeybani, Ahmed b. Hanbel, Evzai tekbirlerin getirileceği görüşündedirler.
İmam Kurtubi (rh.a) “Tekbirin sözleri” başlığı altında şunları kaydetmektedir:
“Malik ve bir grup ilim adamına göre tekbir şu sözlerle getirilir: (üç defa) Allahu ekber, Allahu ekber, Allahu ekber denilir. Bu tekbir şekli Cabir b. Abdullah’tan rivayet edilmiştir. Kimi ilim adamı ise tekbir arasında tehlil getirir (la ilahe illallah) ve tesbihte bulunur (subhanallah, der) Kimisi de şöyle der: Allahu ekber kebira. Velhamdulillahi kesira. Ve Subhanallahi bukraten ve esila (Allah en büyüktür, Allah’a çok çok hamdu sena olsun. Sabah akşam Allah’ı tesbih ederim)
İbnu’l-Mubarek Ramazan bayramı günü namaza çıktığında: Allahu ekber, Allahu ekber la ilahe illalah vellahu ekber ve lillahi hamd. Allahu ekberu ala ma hedana (Allah en büyüktür, Allah’dan başka ilah yoktur, evet Allah en büyüktür, hamd yalnız Allah’adır, bizi hidayete erdirdiği için Allahu ekber) diye tekbir getirirdi.
İbnu’l-Munzir der ki: Malik bu konuda belli ifadeler tayin etmezdi. Ahmed der ki: Bu konuda genişlik vardır.
İbnu’l-Arabi de der ki: “İlim adamları mutlak olarak tekbiri tercih etmiştir. Kur’an-ı Kerim’in zahirinden anlaşılan da budur. Ben de görüş olarak buna meyilliyim.” (İmam Kurtubi Camiu Li Ahkamil Kur’an (2/575-6) çev: M. beşir Eryarsoy Buruc y.)
Bayramlarda dua etmek:
Bu konu da zayıfta olsa şu haber vardır. Onu zikredelim:
“…Ebu Umame el-Bahili ve Vesile b.el-Eska (r.a) Bayram günü karşılaştılar ve ikiside dedi ki: “ Allah bizden ve senden kabul etsin.” (Taberani Kitabu’d-Dua (sf/288) Bab: 145 hdsno: 928)
SEYFULİSLAM ÇAPANOĞLU.